دانشمندان مدتهاست در مورد این که چرا انسانها چانه دارند در حال تحقیق هستند. هیچ نخستی سان کنونی دیگری این برآمدگی استخوانی صورت را ندارد. چانه هیچ کارکرد بیولوژیک مشخصی ندارد. حتی خویشاوندان نزدیک منقرض شده انسان مانند نئاندرتالها و دنیسوواها فاقد چانه بودند و در عوض فک پایین صاف یا عقب رفتهای داشتند.
محققان فرضیههای متعددی را برای توضیح تکامل این ویژگی منحصر به فرد ارائه دادهاند، ویژگیای که آنقدر متمایز است که انسانشناسان اغلب از آن برای شناسایی قطعی فسیلهای هوموساپینس (انسان خردمند) استفاده میکنند. شاید چانهها از انتخاب جنسی ناشی شده باشند، زیرا انسان خردمند به دلایلی جذب جفتهایی با برآمدگی فک پایین میشد. شاید آنها نقش مهمی در توانایی ما در جویدن غذا یا صحبت کردن داشتند. یا احتمالاً چانهها برای کمک به محافظت از گلو و گردن در برابر آسیب ها ایجاد شدهاند.
عوارض جانبی تکامل؟
اما تحقیقات جدید می گویند چانه احتمالاً به دلیل خاصی ایجاد نشده، بلکه به طور تصادفی به دلیل سایر تغییرات تکاملی در بدن به وجود آمده است. دانشمندان این نوع ویژگیهای جانبی را «اسپندرال» مینامند، واژه که بیشتر در حوزه معماری معمول است.
نورین فون کرامون، انسانشناس دانشگاه بوفالو در این باره می گوید که چانه تا حد زیادی بهطور تصادفی و نه از طریق انتخاب طبیعی، بلکه بهعنوان یک محصول جانبی ناشی از انتخاب طبیعی به دلیل ویژگی های مطبوع سایر قسمتهای جمجمه تکامل یافته است. دانشمندان برای کشف راز ماندگار چانه انسان، ۵۳۲ جمجمه را که در مجموعههای موزهای در اروپا و ایالات متحده نگهداری میشدند، مورد مطالعه قرار دادند. برخی از جمجمهها متعلق به انسانها بودند، در حالی که برخی دیگر متعلق به شامپانزهها، گوریلها، گیبونها، اورانگوتانها و انواع دیگر میمونها بودند.
محققان در هر نمونه، ۳۲ نشانه و ۴۶ فاصله بین این ویژگیهای مختلف را بررسی کردند، سپس دادهها را روی یک شجره نامه تکاملی ترسیم کردند. در مرحله بعد، آنها شبیهسازیهای کامپیوتری شامل ژنتیک را اجرا کردند تا بفهمند که چگونه ممکن است تفاوتهای بین گونههای مرتبط ایجاد شده باشد.
این تجزیه و تحلیل نشان داد که ۹ ویژگی استخوان فک پایین با تکامل چانه مرتبط هستند. از این تعداد، به نظر میرسد سه مورد از انتخاب تکاملی مستقیم ناشی شدهاند. با این حال، به نظر میرسد ۶ مورد باقی مانده ناشی از شانس تکاملی تصادفی یا به عنوان محصول جانبی سایر ویژگیها بودهاند.
ترکیبی از تکامل و تصادف
نویسندگان این مطالعه مینویسند، این شواهد به بهترین وجه با این ایده که چانهها از نوع اسپاندرل هستند، مطابقت دارد. تجزیه و تحلیل آنها نشان میدهد که به احتمال زیاد، چانهها به عنوان محصول جانبی سایر سازگاریها، احتمالاً ترکیبی از تکامل انسان به ایستادن روی دو پا، سرهای بزرگتر و دندانها و فکهای کوچکتر به وجود آمدهاند.
بیشتر بخوانید:
