غلامحسین درویش، معروف به درویشخان، از نامدارترین موسیقیدانان تاریخ ایران به شمار میرود. او نقش مهمی در تحول و نوسازی موسیقی ایرانی ایفا کرد. او با نبوغ، پشتکار و عشق عمیق به هنر، توانست موسیقی سنتی ایران را وارد مرحلهای تازه کند و نام خود را برای همیشه در تاریخ فرهنگ این سرزمین ثبت نماید.
زندگینامه او
او در سال ۱۲۵۱ خورشیدی در تهران چشم به جهان گشود. پدرش حاجی بشیر، از مردم زیدشت طالقان و آشنا به ساز سهتار بود و در فضای خانه، نغمه ساز او طنینانداز میشد. همین آشنایی خانوادگی با موسیقی باعث شد غلامحسین از همان کودکی، با شنیدن صدای ساز پدر، به موسیقی علاقهمند شود و ذوق هنریاش شکل بگیرد. با همت پدرش، به مدرسه دارالفنون رفت و در آنجا به تحصیل موسیقی و آموختن مبانی علمی و عملی این هنر پرداخت. پس از مدتی، آوازه نوازندگی و استعداد بینظیر او به گوش بسیاری از اهالی موسیقی رسید. او توانست افتخار شاگردی استادان بزرگی چون میرزاحسینقلی فراهانی و میرزاعبدالله فراهانی را به دست آورد و ردیفهای اصیل موسیقی ایرانی را بهخوبی فراگیرد.
فعالیتهای هنری
لازم به ذکر است که او یکی از نخستین رهبران ارکستر و از مهمترین مبتکران موسیقی سنتی ایران بود. او به عنوان پیشگام نوسازی ساختار موسیقی ایرانی، فرمهای ضربی و پیشدرآمد را به صورت رسمی و منسجم وارد این هنر کرد و برای ارکستر ایرانی، زبان تازهای آفرید. درویشخان همچنین از نخستین نوازندگانی بود که قطعات خود را روی صفحه گرامافون ضبط کرد. به این ترتیب او، امکان ماندگاری و انتشار گسترده آثار موسیقی ایرانی را فراهم ساخت. او با تشکیل گروههای موسیقی و اجرای کنسرتهای متعدد، سهم بزرگی در تثبیت، رشد و شناساندن ارکسترهای ایرانی به جامعه داشت و زمینه را برای ظهور نسل جدیدی از نوازندگان و آهنگسازان فراهم کرد.
تأثیر بر موسیقی ایران
تأثیرات درویشخان بر موسیقی ایران بسیار گسترده و عمیق است. نوآوریهای فنی و هنری او الهامبخش نسلهای بعدی شد و بسیاری از استادان برجسته موسیقی ایران از مکتب و شیوه نوازندگی او برخاستند. آثار، قطعات ضربی، پیشدرآمدها و ابتکاراتش همچنان نقش محوری در آموزش، اجرا و آهنگسازی موسیقی سنتی ایرانی دارند.
درگذشت و یادبود
درویشخان در ۲ آذر ۱۳۰۵، در پی یک تصادف رانندگی در تهران درگذشت. حادثهای که از آن به عنوان یکی از نخستین تصادفهای مرگبار در تاریخ معاصر ایران یاد میشود. پیکر او در گورستان ظهیرالدوله به خاک سپرده شد، جایی که آرامگاه بسیاری از بزرگان ادب و هنر ایران است. نام و یاد درویشخان تا امروز به عنوان نمادی از نوآوری، اصالت و فداکاری در راه اعتلای موسیقی ایران ماندگار است.
بیشتر بخوانید:
