چه متوجه باشید چه نباشید، بخش بزرگی از روز خود را صرف سبک سنگین کردن شواهد متناقض میکنید. این یکی از ویژگیهای بارز عقلانیت انسان است که در بسیاری از تصمیمات ما خود را نشان میدهد. حال یک تحقیق نشان میدهد شامپانزه ها نیز میتوانند آگاهانه با توجه به اطلاعات جدید در رفتار و تصمیماتشان تجدید نظر کنند.
بازنگری باور فرآیندی است که طی آن انسانها مجموعهای کلی از شواهد را ارزیابی میکنند و بهترین انتخاب را انجام میدهند. ما شواهد ضعیفتر را به نفع شواهد قویتر کنار میگذاریم و این نوعی فراشناخت یا فکر کردن در مورد عمل تفکر است که جانداران دیگر آن را انجام نمیدهند.
سنجیندن اطلاعات
محققان اخیراً در یک پناهگاه شامپانزه ها در اوگاندا دریافتند که آنها وقتی با شواهد متناقض مواجه میشوند، اطلاعات را میسنجند و با بازنگری رفتار پیشین تصمیم میگیرند. این یافتهها که در نشریه ساینس منتشر شد، نشان میدهد که شامپانزهها با تفکر در مورد افکار خود تصمیمات آگاهانه میگیرند.
محقق ارشد این مطالعه، جان انگلمن، روانشناس در دانشگاه برکلی میگوید که عقلانیت با این توانایی تفکر در مورد شواهد و بازنگری باورهای خود در پرتو شواهد جدید مرتبط بوده است.
محققان در مجموعهای از پنج آزمایش، غذای شامپانزه ها را در یکی از چندین جعبه پنهان کردند. با دادن یک سرنخ اولیه در مورد محل غذا، شامپانزهها یک جعبه را انتخاب میکردند. سپس محققان سرنخ قوی تری به شامپانزهها میدادند مانند دیدن مستقیم غذا، یا سرنخ ضعیفتری، مانند صدای غلتیدن غذا در جعبه. وقتی به شامپانزهها اجازه داده شد تا انتخاب جعبه خود را به روزرسانی کنند، تنها زمانی نظر خود را تغییر دادند که سرنخ دوم قویتر از اطلاعات اولیه بود.
پردازش فکری پیشرفته
محققان از طریق آزمایشها به این نتیجه رسیدند که شامپانزهها انواع مختلف شواهد را بر اساس میزان قابل اعتماد بودنشان درجهبندی میکنند. دیدن غذا قویترین سرنخ بود، پس از آن شنیدن صدای تکان خوردن غذا در جعبه و در نهایت دیدن فقط ردی از غذا. در یکی از آزمایش ها به شامپانزهها نشان داده شد که شواهد اولیه جعلی بودند یا اینکه ظاهر یک سیب پشت یک پنل شیشهای فقط یک تصویر بوده یا اینکه صدای غلتیدن غذا در واقع یک سنگ بوده است. سپس مشاهده شد که حیوانات انتخاب خود را به جعبه دیگر تغییر دادند. این نشان میدهد که شامپانزهها توانستند اطلاعات جدیدی را که دانستههای قبلیشان را تضعیف میکرد، در نظر بگیرند و بر این اساس انتخابهای خود را انجام دادند.
شامپانزهها مانند آنچه که در این آزمایشها از خود بروز دادند، نسبت به حیوانات دیگر پردازش فکری پیشرفته ای دارند. اما این ظرفیت با توانایی ذهنی انسان قابل مقایسه نیست. انسانها به طور قابل توجهی قادرند از طریق بحث و تعامل اجتماعی، باورهای خود را تقویت و از آنها دفاع کنند. این همان چیزی است که جایگاه انسان را بسیار خاص میکند. انسان ها برای هر چیزی دلیل میآورند و دلیل میخواهند.
بیشتر بخوانید:
