باستانشناسانی که در آفریقای جنوبی مشغول به کار هستند، آثاری از سموم گیاهی را در نوک پیکانهای ۶۰ هزار ساله کشف کردهاند. این یافته ها، قدیمیترین شواهد شناخته شده از استفاده انسان از سم در شکار دام هستند.
یافته های جدید، بازه زمانی این نوآوری را دهها هزار سال زودتر از آنچه قبلاً تصور می شود، عقب تر میبرد. این کشف این ایده را تقویت میکند که انسانهای اولیه هومو ساپینس ظرفیت برنامهریزی استراتژیک پیچیده را داشتهاند.
توانایی انسان اولیه
سون ایساکسون، از محققان این مطالعه و باستانشناس دانشگاه استکهلم، در مصاحبه با سی ان ان گفت: «درک اینکه مادهای که روی پیکان اعمال میشود، حیوان را چند ساعت بعد ضعیف میکند، نیاز به تفکر علت و معلولی و توانایی پیشبینی نتایج تأخیری دارد. شواهد نشان میدهد که انسانهای ماقبل تاریخ دارای تواناییهای شناختی پیشرفته، دانش فرهنگی پیچیده و شیوههای شکار پیشرفتهای بودهاند.»
تجزیه و تحلیلهای شیمیایی و مولکولی بقایای سم نشان میدهد که از گیاهی به نام «بوفون دیستیکا»، که به پیاز سمی بوشمن نیز معروف است، گرفته شده است. این گیاه در سراسر آفریقای جنوبی رشد میکند. جوامع بومی، از جمله مردمان سان و خوئه، سالهاست که از این گیاه هم به دلیل خواص سمی و هم به دلیل خواص دارویی آن استفاده میکنند.
اما این گیاه دمدمی مزاج است. وقتی انسانها در معرض آن قرار میگیرند، میتواند باعث حالت تهوع، مشکلات تنفسی و اختلال بینایی شود. محققان فرض میکنند که هزاران سال پیش، این درسها احتمالاً به سختی آموخته شدهاند.
پس از استخراج، سم ممکن است غلیظ شده و با اعمال گرما یا قرار دادن آن در معرض نور خورشید به نوک پیکانها اضافه شده باشد. محققان می گویند که اندازه کوچک پیکانها نشان میدهد که آنها در درجه اول برای تزریق سم به حیوان طراحی شدهاند. نه وارد کردن ضربه مهلک.
احتمالاً خودِ دوز مصرفی بلافاصله کشنده نبود. بلکه فقط حیوان را به مرور زمان ضعیف میکرد. شکارچیان پس از برخورد با هدف، احتمالاً باید به تعقیب حیوان رو به زوال ادامه می دادند.
قدمت تاریخی
طبق محققان این مطالعه، این آمادگی و دانش، «برنامهریزی پیشرفته، انتزاع و استدلال » را نشان میدهد. پیش از این، شواهد شیمیایی از پیکانهای سمی با قدمت ۷ هزار سال در آفریقای جنوبی یافت شده بود. علاوه بر این، تودههایی از موم زنبور عسل، که محققان حدس میزنند ممکن است به عنوان چسب، به طور بالقوه برای بقایای گیاهی سمی، استفاده شده باشد، روی پیکانهای دیگری با قدمت ۳۵ هزار سال یافت شده است.
محققان سم را روی پیکانهایی شناسایی کردند که قبلاً در سال ۱۹۸۵ از پناهگاه سنگی اوملاتوزانا، یک مکان باستانی در آفریقای جنوبی، کاوش شده بودند. محققان قصد دارند در آینده، مکانهای دیگری را در آفریقای جنوبی بررسی کنند. امید است آنها بتوانند در مورد استفاده از سم هنگام شکار و تاریخچه کمان و پیکان به طور گستردهتر اطلاعات بیشتری کسب کنند.
بیشتر بخوانید:
