به طور متوسط، زنان تقریباً در همه جای دنیا بیشتر از مردان عمر میکنند. این روند در بیشتر طول تاریخ نیز ادامه داشته است. در حالی که کلیشهها دلایل احتمالی زیادی را مطرح میکنند، تیمی از محققان با استفاده از روشهای علمی، علل تکاملی، بیولوژیکی و محیط زیستی پشت این تفاوت جنسیتی پایدار در طول عمر را در صدها گونه در سراسر جهان بررسی کردند.
همگونی کروموزوم ها
برای انجام این کار، یوهانا استارک در موسسه انسانشناسی تکاملی ماکس پلانک و همکارانش جامعترین تحلیل تفاوتهای جنسیتی در طول عمر پستانداران و پرندگان شناخته شده تا به امروز را انجام دادند. آنها ۱۱۷۶آ گونه را در باغوحشهای سراسر جهان مطالعه کردند. نتایج آنها نشان داد که در ۷۲ درصد از پستانداران، مادهها بیشتر از نرها عمر میکنند و مادههای این گونهها به طور متوسط ۱۲ درصد امید به زندگی بیشتری دارند. با این حال، در ۶۸ درصد از گونههای پرندگان، نرها به طور متوسط ۵ درصد بیشتر از مادهها عمر می کنند. اگرچه استثنائات زیادی وجود داشت، اما این دادهها از فرضیه جنسیت هتروگامت پشتیبانی میکند، که میگوید جنسی که کروموزومهای جنسی آن با هم مطابقت دارد (هموگامت هستند)، طولانیترین عمر را دارد. در میان پستانداران، مادهها دو کروموزوم اکس دارند. نرها یک کروموزوم اکس و یک کروموزوم ایگرگ دارند و بنابراین جنس هتروگامت هستند. در پرندگان، برعکس است؛ مادهها جنس هتروگامتیک هستند.
نسخه یدک کروموزوم جنسیتی
طبق این فرضیه، جنس هتروگامت یک نقطه ضعف برای بقا دارد. فرناندو کولچرو، بومشناس موسسه انسانشناسی تکاملی ماکس پلانک و یکی از محققان این پروژه می گوید که «اگر تنها کروموزوم اکس یک پستاندار نر جهش داشته باشد، او هیچ پشتیبان ژنتیکی ندارد. این جهشها در نهایت مضر خواهند بود و طول عمر شما را کاهش میدهند. مادهها ممکن است به دلیل کروموزوم اکس اضافی خود سود ببرند».
کروموزومهای جنسی پرندگان برای نرها ZZ و برای مادهها ZW هستند. این ممکن است به پرندگان نر مزیت ژنتیکی بدهد، زیرا آنها دو کروموزوم جنسی یکسان دارند.
عوامل تکاملی و محیط زیستی
این پژوهش همچنین نشان میدهد که رفتارهای جفتگیری در شکاف طول عمر دخیل هستند. در گونههای پستاندارانی که نرها با چندین ماده جفتگیری میکنند و بنابراین با رقابت شدیدی روبرو میشوند، مادهها بیشتر از نرها عمر میکنند. با این حال، در گونههای پرندگان تکهمسر، رقابت کمتری وجود دارد و مادهها اغلب قبل از نرها میمیرند. تفاوتهای جنسی در طول عمر در گونههای تکهمسر کمترین بود، در حالی که گونههای چندهمسر و گونههایی که نرهای بسیار بزرگتری دارند، عموماً مادهها عمر طولانیتری داشتند.
محققان همچنین دریافتند که جنسیتی که بیشتر در پرورش فرزندان نقش دارد، معمولاً طول عمر بیشتری دارد. در گونههای با طول عمر بیشتر، این میتواند یک مزیت تکاملی باشد و تضمین کند که مادهها به اندازه کافی عمر میکنند تا فرزندانشان مستقل شوند یا از نظر جنسی بالغ شوند.
